خواب یک امر مهم است که برای سلامتی بسیار مفید و ضروری می باشد. با این وجود بسیاری از مردم همیشه خواب راحت و کافی ندارند .

چه چیزی به شما کمک می کند تا به خواب بروید؟ چگونه با خستگی مقابله می کنید؟ چگونه اختلالات خواب را درمان می کنید؟

طبق تحقیقات ۲/۳ افراد بالغ در کشور های توسعه یافته کامل نمی خوابند، ولی مسئله مهم تر و عجیب تر از این آمار عواقب کم خوابی می باشد، از جمله به وجود آمدن انواع بیماری های جسمی و روانی مثل آلزایمر و سرطان ، تحلیل رفتن توانایی یادگیری و از بین رفتن تمرکز .

زمان مناسب خواب بستگی به شرایط و موقعیت انسان دارد ولی چیزی که بدیهیست این است که یک انسال بالغ بین ۷ تا ۹ ساعت در شبانه روز به خواب نیاز دارد .

درصد انسان هایی که کمتر از ۷ ساعت می خوابند ولی این خواب ناکافی روی عملکرد و توانایی آنها تاثیر نمی گذارد ؛ تقریبا صفر می باشد،  به عبارت دیگر هیچ انسانی وجود ندارد که خواب ناکافی روی عملکرد، توانایی ها و سلامتی او هیچ تاثیری نگذارد.

خواب چیست ؟

دانشمندان طبق تحقیقات به این نتیجه رسیده اند که تمام موجودات زنده در طول شبانه روز یک رفتاری شبیه خواب دارند. خواب یک پدیده فراگیر می باشد، یعنی حتی موجودات تک سلولی هم دوره های فعال و غیر فعال دارند که این پدیده نشان دهنده وجود نسخه اولیه ساعت خواب است .

از دهه ۲۰ میلادی دانشمندان فرآیند خواب را به دو قسمت rem  وunrem  تقسیم کردند. از نشانه های خواب rem  می توان به حرکت چشم پشت پلک، دیدن رویا و فلجی کامل اندامهای بدن اشاره کرد .

تحقیقات نشان داده است که فقط  موجودات زنده پیشرفته خوابrem  دارند ؛ به عبارت دیگر خواب rem یک ترکیب فراگشتی جدید است و طی تکامل موجودات به وجود آمده است .

زمان خواب چگونه تنظیم می شود؟

تمام موجودات زنده یک ساعت درونی دارند که روند خواب و بیداری را تنظیم میکند. این ساعت درونی در انسان ها درون مغز در هیپوتالاموس در مسیر عصب های چشم قرار دارد . اما ساعت درونی به تنهایی چرخه خواب و بیداری را تنظیم نمی کند، بلکه یک عامل دیگری به نام هورمون آدونوسین وجود دارد که این چرخه را تنظیم میکند. زمانی که هورمون آدونوسین در مغز انباشته شود ما احساس خواب آلودگی می کنیم و مغز دستور خواب را صادر میکند .

جالب است بدانید که قهوه و کافئین با چسبیدن به هورمون آدونوسین  مانع حس خستگی و خواب آلودگی می شوند.

دانشمندان با بررسی کارکرد مغز انسان هنگام خواب به این نتیجه رسیده اند که مغز بر خلاف تصور عموم افراد در زمان خواب فعالیت بیشتر و پیچیده تری دارد .

چرخه خواب چگونه است ؟

چرخه خواب به این صورت است که ابتدا قسمتunrem  ( خوابی که در آن رویا دیده نمی شود) بیشتر است و نزدیک به صبح rem (خوابی که رویا دیده می شود) بیشتر است. به همین دلیل اکثر رویا ها نزدیک به روشنایی و صبح دیده میشود. همه این مطالب نشان می دهد زمانی که ما زودتر بیدار می شویم در واقع مقدار زیادی از rem  را از دست می دهیم .

دانشمندان برای درک بیشتر تاثیرrem  آزمایشی را روی موش ها انجام دادند ؛ به این صورت که rem را از آنها گرفتند. تاثیر گرفتن rem   اینقدر شدید بود که موش ها طی مدت زمان کوتاهی از بین رفتند و مردند .

اثرات کم خوابی چیست ؟

خواب کافی و با کیفیت به شدت روی یادگیری مطالب و مهارت های جدید، بروز انواع بیماری ها مثل سرطان، آلزایمر و بیماری های روانی  مثل دو قطبی و جنون تاثیر گذار می باشد.

طبق تحقیقات دانشمندان اگر انسان بعد از دریافت مطلب و یا مهارت جدید میزان خواب rem  بیشتری داشته باشد ، درصد یادگیری و درک آن تا ۵۰ درصد بالاتر می رود. زیرا درrem  اتصالات مغزی بیشتری نسبت به طول شبانه روز جریان دارد.

یک تحقیق در آمریکا روی راننده های کامیون نشان میدهد که اگر ساعت خواب آنها به کمتر از ۵ ساعت برسد درصد احتمال تصادفات و مرگ و میر تا ۳ برابر افزایش پیدا میکند و اگر به کمتر از ۴ ساعت برسد درصد احتمال تصادفات به ۱۲ برابر می رسد. دانشمندان می گویند کسی که کمتر از ۵ ساعت خواب راحت داشته باشد عملکردی مشابه کسی دارد که خونش دارای ۰/۸ درصد الکل باشد .

خواب روی هر جنبه ای از عملکرد تمام اندام های بدن از جمله قلب، مغز، کلیه ها، سلامتی رگ ها، فشار خون، گوارش و سیستم ایمنی نقش اساسی دارد. جالب است بدانید در بسیاری از کشور ها از بی خوابی به عنوان یک شکنجه سنگین استفاده میکنند.

ابداعاتی مثل چراغ، لامپ های LD، گوشی های موبایل و همچنین ساعت های کاری و مدرسه ای باعث شده است که ما در بدترین نقطه زمانی از لحاظ کیفیت خواب باشیم. سازمان بهداشت جهانی اعلام کرده است که با یک پاندمی کمبود خواب در کل جهان رو به رو هستیم.

چگونه میتوانیم عادت های خواب را اصلاح کنیم؟

۱) استفاده کمتر از لامپ هایLD، موبایل و لب تاپ قبل از خواب

۲) استفاده کمتر از کافئین،الکل و مواد مخدر مثل ماریجوانا

۳)استفاده از مکمل های گیاهی و دارویی برای خواب

منابع :

کتاب why we sleep

Www.sueddeutsch.de